Bouwen is goedkoop geworden. Bezitten niet.

Met AI kun je in korte tijd een eerste versie van een planningstool bouwen. Daarmee is de vraag aan onze tafel veranderd. Niet meer alleen of je iets zelf kunt bouwen, maar vooral welk deel je daarna ook echt zelf wilt bezitten.

Zo gaat dat gesprek bijvoorbeeld. Er zit een ondernemer tegenover ons, een bedrijf in staal met 46 medewerkers en twee vestigingen. Zijn zoon heeft met behulp van AI in twee avonden een eerste planningstool gemaakt, misschien stiekem een beetje geïnspireerd door de werking en look & feel van vPlan 😉. Nog lang niet met alle mogelijkheden en logica van een volwassen planningsoplossing, maar wel genoeg om medewerkers en werkzaamheden op een tijdlijn te zetten en te verschuiven.

En eerlijk is eerlijk: dat is indrukwekkend. Iets wat een paar jaar geleden al snel een serieus softwareproject was, komt ineens verrassend dichtbij. Waarom zou je dan voor standaardsoftware betalen als je steeds makkelijker zelf iets kunt maken?

Die vraag is terecht. Software bouwen is goedkoper en toegankelijker geworden en daardoor wordt ook maatwerk opnieuw interessant. De keuze is wat ons betreft alleen niet zo simpel als zelf bouwen of software kopen. De interessantere vraag is welk deel je als standaard koopt en welk deel zo specifiek is voor jouw bedrijf dat je het beter zelf kunt maken.

Wat AI werkelijk heeft veranderd

Maatwerk was lange tijd duur en tijdrovend. Zelfs voor een relatief kleine toepassing moest een businesscase worden gemaakt, een ontwikkelaar worden gevonden en soms maanden worden gewacht. Niet omdat maatwerk geen waarde had, maar omdat de kosten en het onderhoud vaak niet opwogen tegen de voordelen. AI verandert die verhouding.

Werk waar vroeger veel handmatig programmeerwerk in zat, kan met AI veel sneller worden uitgevoerd. Schermen bouwen, testdata maken, koppelingen schrijven, documentatie opzetten en bestaande patronen vertalen naar werkende software. Daardoor worden toepassingen interessant die een paar jaar geleden simpelweg te duur waren om te ontwikkelen.

Die ontwikkeling geldt natuurlijk ook voor ons. Binnen vPlan gebruiken we AI volop in onze ontwikkelprocessen om sneller te ontwikkelen, code te controleren, tests te maken en ideeën sneller om te zetten naar werkende functionaliteit. Dezelfde technologie die maatwerk toegankelijker maakt, helpt standaardsoftware dus ook sneller door te ontwikkelen.

De denkfout zit daarom niet in het enthousiasme over zelf bouwen, maar in wat je denkt te hebben als de eerste versie werkt. Met AI kun je steeds sneller een huis bouwen, maar zodra je erin gaat wonen moet de verwarming blijven werken, moeten lekkages worden opgelost en heeft het huis onderhoud nodig. Bij software werkt het niet anders.

Wat je bezit zodra het in gebruik gaat

Zodra software onderdeel wordt van je dagelijkse operatie, ontstaat een andere verantwoordelijkheid. Twee planners kunnen tegelijkertijd dezelfde order aanpassen, een koppeling kan stoppen omdat een leverancier zijn API wijzigt en een back-up heeft pas waarde als je hem ook daadwerkelijk kunt herstellen. Het zijn geen onderwerpen die een eerste demo aantrekkelijker maken, maar ze bepalen wel of mensen iedere dag op de software kunnen vertrouwen.

Ook de software blijft veranderen. Er komen medewerkers, processen, wensen en koppelingen bij. Een kleine wijziging kan na een paar jaar gevolgen hebben voor allerlei andere onderdelen. Dat geldt voor iedere softwareoplossing, maar bij zelfbouw organiseer en betaal je dat beheer zelf.

Waarom maatwerk opnieuw interessant wordt

Dat is geen argument om niets zelf te bouwen. Integendeel. Juist doordat AI de ontwikkelkosten verlaagt, wordt het interessanter om software te maken voor processen die echt specifiek zijn voor jouw organisatie.

Neem opnieuw het staalbedrijf. Misschien bepalen materiaaldikte, snijtijd, omsteltijd en eigen regels voor restmateriaal op welke machine een productieorder het beste kan worden ingepland. Dat is specifieke bedrijfskennis waarvoor maatwerk veel waarde kan toevoegen.

Maar voor die ene slimme berekening heeft het bedrijf nog steeds medewerkers, machines, roosters, capaciteit, orders, rechten, historie, mobiele toegang, beveiliging en koppelingen nodig. Waarom zou je dat fundament opnieuw bouwen als juist de berekening het onderscheidende deel is?

Daar ligt wat ons betreft de kans: gebruik standaardsoftware voor wat voor veel bedrijven hetzelfde is en maatwerk voor wat jouw proces anders maakt.

Maar maatwerk brengt ook verantwoordelijkheid mee

AI maakt maatwerk veel interessanter. Alleen verdwijnen daarmee niet automatisch de risico's die bij maatwerk horen. Sterker nog, doordat je tegenwoordig zo snel iets werkends kunt maken, is het makkelijker om die risico's in het begin over het hoofd te zien.

Dat zijn geen redenen om maatwerk niet te gebruiken. Wel om bewust te kiezen welk deel je zelf wilt bezitten. Voor specifieke bedrijfslogica kunnen de voordelen van maatwerk ruimschoots opwegen tegen deze risico's. Voor functionaliteiten die honderden andere bedrijven ook nodig hebben, ligt die afweging anders.

Maak wel de volledige rekensom

Wie zelf bouwen overweegt, zou minimaal drie jaar vooruit moeten kijken. Vergelijk daarbij niet €300 per maand aan software met alleen €7.500 aan ontwikkelkosten. Bij SaaS betaal je met de licentie ook voor hosting, back-ups, beveiliging, support, monitoring, onderhoud en doorontwikkeling. Bij zelfbouw verdwijnen die kosten niet, maar organiseer je ze zelf.

Een vereenvoudigde vergelijking over drie jaar kan er bijvoorbeeld zo uitzien:

Het zijn voorbeeldbedragen en de uitkomst zal per organisatie verschillen. Het belangrijkste is dat je dezelfde kosten vergelijkt. Vooral interne uren verdwijnen makkelijk uit beeld: vier uur beheer per maand tegen €100 per uur is over drie jaar al € 14.400. De SaaS-licentie zie je iedere maand op een factuur, interne tijd veel minder snel.

Koop de basis, bouw het verschil

Maatwerk hoeft daarbij niet tegenover vPlan te staan. Stel dat het staalbedrijf voor € 5.000 zijn eigen slimme machine berekening bouwt. Die kan ook bovenop een bestaande planning worden geplaatst. Je hoeft voor een specifieke behoefte dus niet automatisch de volledige applicatie zelf te bouwen.

Dat leidt tot een vrij eenvoudige verdeling. Koop de basis: planning, capaciteit, medewerkers, machines, roosters, rechten, mobiele toegang, koppelingen, back-ups, beveiliging en beheer. Bouw het verschil: de logica, automatisering of AI-toepassing die specifiek is voor de manier waarop jouw organisatie werkt.

API's, koppelingen, automatiseringen en AI maken die combinatie steeds makkelijker. De keuze verschuift daardoor van build versus buy naar veel vaker build en buy.

Een simpele vraag kan daarbij helpen: zou ik dit ook aan mijn concurrent kunnen verkopen? Een planbord, gebruikersbeheer of capaciteitsberekening waarschijnlijk wel. Je eigen productielogica, specifieke keuring of unieke manier van werken waarschijnlijk niet. Juist in dat laatste deel zit de ruimte voor maatwerk.

Voordat je begint

Als je zelf wilt bouwen, bepaal dan vooraf wie het over drie jaar onderhoudt, wat een dag zonder planning kost en wat er gebeurt als degene met de meeste technische kennis vertrekt. Vraag jezelf vooral af welk deel van de oplossing daadwerkelijk specifiek is voor jouw bedrijf en of je alleen dat deel kunt bouwen.

AI maakt het makkelijker en goedkoper om eigen software te ontwikkelen. Dat is een kans die bedrijven wat ons betreft juist moeten benutten. Alleen hoeft maatwerk niet meer te betekenen dat je alles zelf bouwt.

Koop wat standaard is. Bouw wat jou onderscheidt.